Ákvörðun Ólafs kom mér á óvart. Ég hafði spáð því að hann finndi rök fyrir því að þrengja prófið sem fyrri ákvarðanir um gjá á milli þings og þjóðar voru byggðar á og slaufa því þannig. Forsetinn er að þessu leyti farinn að virka eins og dómari sem kortleggur ókunn svæði lögfræðinnar. Hver ákvörðun byggir á hinni fyrri en gerir um leið ákveðna reglu fyllri þar til hægt er með vissu að átta sig fyrirfram á hvernig dæma skuli hvert mál með því að púsla saman rökunum. Gallinn við beitingu málskotsréttarins er að hann er enn í mótun og því er ekki hægt með vissu að átta sig á hvernig honum verður beitt. Það skortir því mikilvægt skilyrði réttarríkisins um forsagnargildi reglunnar. Það ætti þó að lagast með frekari mótun og fleiri ákvörðunum forseta.
Ákvörðunin í dag kortlagði ýmislegt sem áður var óljóst. Forsetinn hafði kjark til að láta ekki efnisatriði Icesave málsins trufla sig við að halda áfram mótun þessarar mikilvægu stjórnskipunarreglu. Hann færði sterk rök fyrir því að þar sem þjóðin hefði tekið málið í sínar hendur væri ekki hægt að ljúka málinu án þess að bera það undir hana með einhverjum hætti aftur. Annað hvort með kosningu nýs þings eða með því að halda aðra þjóðaratkvæðagreiðslu. Þetta eru í senn einföld og sterk rök sem eru í fullkomnum takti við grunnstef lýðræðisins á grunni hvers við kjósum að skipuleggja okkar samfélag. Þetta er eðlileg afstað þar sem að öðrum kosti gætu ríkisstjórnir vikið sér undan dómi þjóðarinnar í þjóðaratkvæðagreiðslum með því að samþykkja sama mál aftur í þinginu.
Eftir stendur að setja lágmarksskilyrði fyrir beitingu málskotsréttarins. Eru 30 atkvæði í þinginu og 40 þúsund undirskriftir nóg? Er lágmarkið enn lægra? Þetta þyrfti að skýra, annað hvort af Ólafi eða með stjórnlagabreytingu.
Fyrir áhugamann um stjórnmál og lögfræði er þetta vitanlega allt saman mjög djúsí. Ólafur stígur fram af styrk og sjálfsöryggi á meðan Jóhanna er í eh pólitísku hnútukasti ófær um að taka pólitískt frumkvæði og skynja sóknarfæri á hinu pólitíska svelli. Steingrímur er töluvert skárri og sá eini innan þings sem hefur atgervi til að leiða ríkisstjórn.
Sem kjósandi á maður nú víst bæði völina og kvölina. Veit ekki alveg hvaða afstöðu ég enda á að taka. Best að bíða aðeins og sjá hvernig mál þróast.
Þú sem löglærður maður, hver er þín skoðun á ábyrgð íslenska ríkisins á innistæðutryggingasjóðnum?
ReplyEyðaÉg er m.a. búinn að kynna mér niðurstöðu Eftirlitsstofnunar EFTA og finnst mér það sem þar kemur fram gera ansi lítið úr okkar rökum um að nægjanlegt hafi verið að koma á fóti svona sjóð, alls óháð því hvort hann gæti sinnt hlutverki sínu eður ei.
Úr niðurstöðu eftirlitsstofnunarinnar:
"The obligation of result imposed by Directive 94/19/EC is apparent not just from its wording but also from its context and objectives. The Court of Justice has consistently held, in interpreting a provision of EU law, it is necessary to consider not only its wording, but also the context in which it occurs and the objectives pursued by the rules of which it is part. According to its preamble, Directive 94/19/EC seeks to ensure a high level of protection of retail deposits paid into bank accounts within the common market"
Sérstaklega þykir mér þessi málsgrein um að dómstólar túlki ætlun laganna fremur en orðalag þeirra slæm fyrir okkar málstað. Þrátt fyrir að orðalagið gefi mögulega til kynna að nægjanlegt sé að setja upp svona sjóð þá held ég að ætlunin um að veita tryggingu og vernd sé augljós. Trygging sem íslenski sjóðurinn veitti ekki.
Úr "Directive 94/19/EC":
"this Directive may not result in the Member States' being made liable in respect of
depositors if they have ensured that one or more schemes guaranteeing deposits or credit
institutions themselves and ensuring the compensation or protection of depositors under
the conditions prescribed in this Directive have been introduced and officially recognised"
Þessa málsgrein skil ég þannig að aðildarríki séu ekki ábyrg gagnvart innistæðueigendum ef þau hafa sett upp kerfi sem tryggir innistæðueigendum bætur og vernd samkvæmt ákvæðum laganna. Nú var kerfi vissulega sett upp en þó ekki á þann veg að það veitti raunverulega tryggingu. Mér þykir orðið "ensure" ansi sterkt í þessari málsgrein og í ljósi þess að íslenska útfærslan "ensure"-aði ekki neitt þýðir þetta þá ekki þegar á botnin er hvolft að ábyrgðin er okkar? Hver er þinn skilningur á þessari málsgrein?
Þegar stórt er spurt…
ReplyEyðaJú ég hef að sjálfsögðu velt innistæðutilskipuninni fyrir mér og hef á því skoðun hvort hún feli í sér ríkisábyrgð á innistæðum. En á meðan málið er til meðferðar hjá ESA (þar sem ég starfa) get ég ekki tjáð mig um mínar persónulegu skoðanir á málinu. Vísa samt til þess að ESA byggir ekki aðeins á ríkisábyrgðar rökunum heldur einnig á meintri mismunun vegna innistæðna Íslendinga sem ákveðið var að ábyrgjast að fullu.