Á náttborðinu: Postwar og Einstein

Ég var að byrja á nýrri bók. Postwar eftir Tony Judt. Sé reyndar fram á að hafa hana á náttborðinu næstu mánuðina enda rúmlega 800 blaðsíðna lesning í smáu þéttu letri. Að auki les ég bara fáeina klukkutíma á viku að meðaltali þannig að hún ætti að endast mér fram á sumar. Ég er strax farinn að þylja upp áhugaverðar staðreyndir úr henni við betri helminginn sem nú þegar er farinn að vona að ég klári bókina sem fyrst. Held hún sjái fyrir sér með skelfingu að þurfa hlusta á staðreyndatalningu um stjórnmál og demography-u Evrópu eftirstríðsáranna yfir morgunkaffinu og kvöldmatnum næstu mánuðina. 

Bókin sem ég var að ljúka er Einstein: His life and Universe eftir Walter Isaacson. Vel gerð bók um áhugaverðan karakter. Mótsagnakenndur maður sem þreifst á því að synda á móti straumnum. Vann sín stærstu vísindaafrek með því að nálgast hlutina frá óvæntu sjónarhorni og málaði sig að lokum út í horn í akademíunni með því að fallast ekki viðtekin sannindi skammtafræðinnar sem hann þó hafði lagt grunninn að sjálfur. Punkturinn hjá honum var að hann gat ekki fallist á að heimurinn væri tilviljunum háður líkt og skammtafræðin gerði ráð fyrir, það hlyti að liggja þar að baki einhverskonar kerfi með orsökum og afleiðingum. 

Fannst með því áhugaverðara í bókin hvernig afstaða hans til hernaðar tók breytingum á fjórða áratugnum. Hann var í upphafi eindreginn talsmaður friðarhreyfingarinnar sem afneitaði allri hermennsku og hvatti unga menn til þess að sinna ekki herskyldu. Þetta átti að leiða til þess að ekki yrði unnt að há stríð þar sem herirnir væru ómannaðir. Með uppgangi Nasista í heimalandi Einstein og eftir að hann hafði sjálfur orðið að yfirgefa Berlín vegna gyðinga ofsókna áttaði hann sig á að boðskapur friðarhreyfingarinnar var ekki raunhæfur. Hitler yrði að stoppa með valdi. Þetta sýndi að hann var ekki fastur í hugarfarskreddum ef nýjar athuganir leiddu í ljós að hann hefði rangt fyrir sér.

Einstein